چرا گوگل گلس مغلوب شد؟ عینک رویایی که همه آرزوی داشتنش را داشتند
به گزارش ایران کروز، گوگل گلس (Google Glass) زمانی که برای اولین بار معرفی گردید، قرار بود انقلابی در نحوه تعامل ما با دنیای دیجیتال ایجاد کند؛ ابزاری که مرز میان واقعیت و فضای مجازی را از بین می برد. اما این گجت جاه طلبانه به جای تبدیل شدن به آیفونِ بعدی، به یکی از بزرگ ترین درس های عبرت در دنیای تکنولوژی تبدیل شد. در حالی که بسیاری تصور می کردند با یک وسیله علمی تخیلی روبرو هستند، مسائل عمیق در تجربه کاربری (User Experience) و چالش های اجتماعی، این پروژه را به زمین زد. در ادامه، به آنالیز لایه های پنهان و زوایای نایاب شکست عینک گوگل می پردازیم.
01
طراحی برای هیچ کس؛ بحران هویت در مهندسی
یکی از اصلی ترین دلایل شکست گوگل گلس، نبود یک مسئله واقعی برای حل کردن بود. در مهندسی محصول، ابتدا یک احتیاج شناسایی شده و سپس برای آن راه چاره ساخته می گردد. اما گوگل گلس برعکس عمل کرد؛ آن ها ابتدا یک تکنولوژی فوق پیشرفته ساختند و سپس در پی دلیلی گشتند تا مردم آن را بخرند. این ابزار نه یک دوربین عکاسی حرفه ای بود، نه یک گوشی هوشمند جایگزین و نه یک اکسسوری مد روز. این سردرگمی در هویت باعث شد که کاربران پس از فروکش کردن هیجان اولیه، از خود بپرسند: چرا باید این تکه پلاستیک و فلز گران قیمت را روی صورتم تحمل کنم؟ این دقیقاً همان نقطه ای است که تجربه کاربری از لایه فنی به لایه کاربردی سقوط می نماید.
02
توهین به حریم خصوصی؛ تولد واژه گلس هول
در روان شناسی اجتماعی، تماس چشمی یکی از ارکان اعتماد است. گوگل گلس با قرار دادن یک دوربین کوچک (Camera) همواره آماده به کار بر روی چشم کاربر، این نظم اجتماعی را برهم زد. مردم در روبروه با کاربران عینک گوگل احساس ناامنی می کردند زیرا نمی دانستند که آیا در حال ضبط شدن هستند یا خیر. این موضوع به قدری جدی شد که اصطلاح تحقیرآمیز گلس هول (Glasshole) در فرهنگ عامه به دنیا آمد. بسیاری از رستوران ها، کازینوها و سینماها ورود افراد با این عینک را ممنوع کردند. گوگل به جای حل این چالش فرهنگی، با نگاهی صرفاً تکنولوژیک به موضوع نگریست و ابعاد جامعه شناختی (Sociology) تعامل انسان با گجت های پوشیدنی را نادیده گرفت.
03
کابوس ارگونومی و خستگی چشم
از نظر فنی، نمایشگر گوگل گلس از یک منشور کوچک برای تاباندن تصویر به چشم راست استفاده می کرد. این طراحی باعث می شد کاربر برای تماشا اعلان ها مدام به سمت بالا و راست نگاه کند. در علوم پزشکی و بینایی سنجی، این حرکت مداوم باعث فشار شدید به عضلات چشم و بروز سردردهای مزمن می گردد. بعلاوه، وزن نامتعادل دستگاه بر روی یک سمت صورت، راحتی (Comfort) در استفاده طولانی مدت را از بین می برد. گوگل نتوانست تعادلی میان وزن باتری، قدرت پردازنده و راحتی کاربر ایجاد کند. در واقع، تکنولوژی فشرده شده در این عینک، هنوز برای قرارگیری روی جمجمه انسان به بلوغ کافی نرسیده بود.
04
باتری ضعیف؛ رویایی که زود خاموش می شد
یکی از ناامیدنماینده ترین بخش های فنی گوگل گلس، طول عمر باتری (Battery Life) آن بود. در حالی که گوگل وعده استفاده یک روزه را داده بود، اما در واقعیت و هنگام استفاده از قابلیت های فیلم برداری یا ناوبری (Navigation)، شارژ دستگاه در کمتر از 2 تا 3 ساعت تخلیه می شد. از طرفی، پردازش سنگین باعث داغ شدن شدید بدنه دستگاه در کنار شقیقه کاربر می شد که حس بسیار ناخوشایندی ایجاد می کرد. برای یک گجت پوشیدنی که قرار است همراه همیشگی باشد، احتیاج به شارژ مداوم یک نقص مرگبار در تجربه کاربر محسوب می گردد.
05
اشتباه در استراتژی عرضه؛ نخبگان علیه توده ها
گوگل با معرفی برنامه کاوشگران (Explorers)، این عینک را با قیمت گزاف 1500 دلار و تنها به افراد خاص یا منتخب عرضه کرد. این استراتژی بازاریابی (Marketing) باعث شد گوگل گلس به عنوان نمادی از اشرافیت تکنولوژیک و جدایی از جامعه شناخته گردد. به جای اینکه محصول به عنوان یک ابزار کاربردی معرفی گردد، به یک کالای لوکس و البته عجیب تبدیل شد که واکنش های منفی شدیدی را برانگیخت. در بسیاری از موارد، دارندگان عینک در مکان های عمومی مورد تمسخر یا حتی حمله فیزیکی قرار می گرفتند؛ پدیده ای که در تاریخ معرفی محصولات سیلیکون ولی (Silicon Valley) کم نظیر بود.
06
تعامل صوتی ناهنجار در محیط های شلوغ
رابط کاربری اصلی گوگل گلس بر پایه دستورات صوتی (Voice Commands) و عبارت معروف اوکی گلس (OK Glass) بنا شده بود. در محیط های ساکت کار با آن لذت بخش بود، اما در دنیای واقعی، یعنی خیابان های شلوغ، ایستگاه های مترو یا باد شدید، سیستم تشخیص صدا دچار اختلال می شد. علاوه بر این، صحبت کردن با یک شیء نامرئی در مقابل دیگران هنوز از نظر فرهنگی یک رفتار غیرعادی تلقی می شد. عدم وجود یک روش تعامل جایگزینِ قوی (مانند اشاره های حرکتی دقیق)، باعث شد کاربر در شرایط مختلف احساس ناتوانی کند.
07
بازتاب در رسانه ها؛ از فیلم های علمی تخیلی تا تمسخر
رسانه ها در ابتدا با شگفتی از گوگل گلس یاد کردند. در بسیاری از سریال ها و برنامه های تلویزیونی، شخصیت های پیشرو از این عینک استفاده می کردند تا هوش و آینده نگری خود را نشان دهند. اما این موج خیلی زود تغییر کرد. سریال های کمدی آغاز به تمسخر کاربران این عینک کردند و آن ها را افرادی منزوی و از خود راضی نشان دادند که در دنیای واقعیت مجازی (Virtual Reality) غرق شده اند و ارتباط شان با دنیای واقعی قطع شده است. این بازتاب رسانه ای منفی، ضربه نهایی را به تصویر برند (Brand Image) گوگل گلس وارد کرد و آن را به یک شکست مضحک تبدیل نمود.
08
رقابت با مد و زیبایی شناسی
عینک فقط یک وسیله تکنولوژیک نیست، بلکه بخشی از استایل و هویت بصری افراد است. گوگل گلس با آن طراحی تک سایز و فریم های فلزی سرد، با استانداردهای دنیای مد (Fashion) فرسنگ ها فاصله داشت. اگرچه گوگل در مراحل بعدی با شرکت هایی مانند ری-بن (Ray-Ban) وارد مذاکره شد تا فریم های زیباتری بسازد، اما دیگر دیر شده بود. محصول نهایی هنوز شبیه به یک ابزار آزمایشگاهی به نظر می رسید تا یک عینک شیک. در دنیای محصولات پوشیدنی، اگر زیبایی فدای تکنولوژی گردد، شکست حتمی است.
09
تحلیل فنی انتقال صدا به وسیله استخوان
گوگل گلس از تکنولوژی انتقال صدای استخوانی (Bone Conduction) استفاده می کرد تا صدا را بدون احتیاج به هندزفری مستقیماً به گوش داخلی منتقل کند. این یک ایده درخشان بود، اما در عمل با مشکل روبرو شد. در محیط های پرسر و صدا، کیفیت صدا به شدت افت می کرد و کاربر مجبور بود دستگاه را محکم تر به سر خود فشار دهد. بعلاوه، افرادی که در کنار کاربر ایستاده بودند، گاهی می توانستند لرزش های صوتی را بشنوند که دوباره بحث حریم خصوصی و آزار اطرافیان را مطرح می کرد. این یک مثال کلاسیک از تکنولوژی ای است که در آزمایشگاه عالی عمل می نماید اما در دنیای واقعی با چالش روبرو می گردد.
10
میراث گوگل گلس؛ شکست به مثابه پیروزی
با وجود توقف عرضه نسخه مصرف نماینده، گوگل گلس در بخش های صنعتی و پزشکی به حیات خود ادامه داد. در کارخانه ها و اتاق های جراحی، جایی که حریم خصوصی عمومی مطرح نیست و کاربر احتیاج دارد دستانش آزاد باشد، این عینک به ابزاری مفید تبدیل شد. شکست گوگل گلس در بازار عمومی، راه را برای محصولات جدیدتری مثل عینک های واقعیت افزوده (Augmented Reality) شرکت های دیگر هموار کرد. مهندسان آموختند که برای موفقیت یک گجت پوشیدنی، باید ابتدا با فرهنگ و رفتارهای انسانی آشتی کرد و سپس به سراغ مدارها و سنسورها رفت.
پرسش های متداول درباره گوگل گلس
آیا گوگل گلس هنوز فراوری می گردد؟
فراوری نسخه تجاری و عمومی مدت هاست که متوقف شده است، اما نسخه های مخصوص کسب وکار (Enterprise Edition) برای مصارف صنعتی تا سال های اخیر پشتیبانی می شدند.
بزرگترین رقیب گوگل گلس چه بود؟
در آن موقع رقیب مستقیمی در بازار وجود نداشت، اما امروزه عینک های شرکت هایی مثل متا (Meta) و اپل (Apple) با رویکردهایی متفاوت در حال ورود به این عرصه هستند.
قیمت گوگل گلس در زمان عرضه چقدر بود؟
این عینک برای شرکت نمایندگان در برنامه اولیه با قیمت 1500 دلار عرضه شد که یکی از دلایل اصلی عدم استقبال عمومی بود.
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .
با بیش از 20 سال نویسندگی ترکیبی مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران